ഭരണിക്കാവുനിടുത്തുള്ള പുരയിടത്തിനോട് ചേർന്നു വഴിവക്കിലെ മണൽക്കൂന. സൂര്യനു താഴെയുള്ള സകല വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ചയിലാണ് എല്ലാവരും. പരദൂഷണത്തിന്റെ അടക്കം പറച്ചിലുകൾ ഇടയ്ക്കു കേൾക്കാം. 39 വർഷത്തിനു മുമ്പ് കാണാവുന്ന സ്ഥിരം കാഴ്ച. അങ്ങനെയുള്ള സന്ധ്യകളിലൊന്നിൽ ഒരു ജീപ്പ് ഇവരുടെ മുന്നിൽ ബ്രേക്കിടുന്നു. വെടിപറച്ചിലിനിടയിൽ ഉയർന്ന ചിരി അവസാനിച്ചിരുന്നില്ല. കാക്കിയുടെ നിറം അര വെളിച്ചത്തിൽ തെളിയുമ്പോഴേക്കും ചെറുപ്പക്കാരുടെ സംഘം നാലുപാടും പായുന്നു. ഉരിഞ്ഞ മുണ്ട് വാരിപ്പിടിച്ചാണ് ഓട്ടം. നിമിഷങ്ങൾക്കകം കാക്കികൾ ജീപ്പിൽ കയറി - പുറത്ത് കാണാത്ത ചിരിയുമായി. ചിതറിപ്പോയവർ തിരിച്ചെത്തി. ഒന്നും പറയാതെ പലവഴിക്കായി പിരിഞ്ഞു. അടുത്ത സന്ധ്യകളിൽ ഗൗരവമായ ഒരു പുതിയ വിഷയം അജണ്ടയായി. ഒത്തുകൂടാൻ ഒരു സങ്കേതം. ഒരു സാംസ്കാരിക സംഘടനയ്ക്കു രൂപമായി. സംഘടനയുടെ ആയുസ്സ് ചരിത്രങ്ങൾ ആശങ്കയായി. തകയുടെ ആയുസ്സെങ്കിൽ അങ്ങനെ. എല്ലാവരെയും കണ്ട് കാര്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ആശയം ആവേശമായി. സംഘടനയ്ക്ക് വികാസ് എന്നു പേരു നിർദ്ദേശിച്ചു.

ഒത്തുകൂടാൻ ഒരിടം. സ്വന്തമായി ഒരു കൂര. അടുത്ത തലമുറയ്ക്കു കൈമാറാൻ ഒരു സ്ഥാപനം. ആദ്യം സ്വന്തമായി നാലു സെന്റ് ഭൂമി. എത്ര കഷ്ടപ്പെടാനും തയ്യാർ. ഒരു നാടകം നടത്തി ഫണ്ട് ശേഖരിക്കാം. എൻ.എൻ.പിള്ളയുടെ കാപാലിക നാടകം ബുക്ക് ചെയ്തു. മണിയൻകുട്ടൻ (കാരാളിൽ), കൃഷ്ണകുമാർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കമ്മിറ്റി. ഒരു നാടകം നടത്തി എന്നതല്ല - വികാസിന്റെ സംഘബോധവും ചിട്ടയും കൂട്ടായ്മയും പരസ്പര വിശ്വാസവും - അരക്കിട്ടുറപ്പിച്ച് നാടകത്തിന്റെ സംഘാടനം. ഗ്രൂപ്പുകളായി വികാസംഗങ്ങൾ ചവറയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ടിക്കറ്റു വിറ്റു. കെ.സി തിയേറ്ററിലാണ് നാടകം. പണം തരാത്ത ആർക്കും പ്രവേശനം അനുവദിച്ചില്ല. (നാടകം ആവേശമായിരുന്ന കാലഘട്ടം). ഒറ്റത്തോളിൽ 24 മുളയുമായി വന്ന എൻ.രവീന്ദ്രനും പൊടിഞ്ഞുപോയ ലോഹയ്ക്കു പകരം നിമിഷങ്ങൾക്കകം പുതിയ ലോഹ നൽകിയതും സാക്ഷാൽ എൻ.എൻ പിള്ള പോലും മൂക്കത്തു വിരൽവച്ചു.

ഒന്നാം വാർഷികമായി പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാർ മതി - സവിശേഷമായ തീരുമാനം. വൈക്കം ചന്ദ്രശേഖരൻ നായരെത്തി. വശീകരിക്കുന്ന പ്രസംഗശൈലി, കേൾക്കാൻ കൊതിക്കുന്ന വാക്കുകളും ശബ്ദവും ആകാരഭംഗിയും ഒക്കെ ചേർന്ന് ആകർഷകത്വം. പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ സാകൂതം വൈക്കത്തെ കേട്ടു. വികാസിനെ കൂടി വിലയിരുത്തിയ പ്രസംഗത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ വൈക്കം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. വികാസ് പ്രവർത്തകർ ഇനി വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പുര നിറഞ്ഞ നിൽക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വീതം വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചയയ്ക്കണം, ഏഴു മക്കളുടെ പിതാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥനയാണിത് - വൈക്കമല്ലേ. ജനം ആവേശത്തോടെ കൈയടിച്ചു. വികാസ് കടമ ഏറ്റെടുത്തു. തൊട്ടടുത്ത വർഷം ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ വിവാഹം നടത്തി. ത്യാഗപൂർണ്ണമായ പ്രവർത്തനം. മിക്ക വർഷങ്ങളിലും വിവാഹം 18 പെൺകുട്ടികൾ സുമംഗലികളായി. വിവാഹത്തിന് അർഹരായ പെൺകുട്ടിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതിയും മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ സുതാര്യതയും പരക്കെ അംഗീകരിക്കുന്നതായിരുന്നു. പ്രഹസനവും പരസ്യപ്പെടുത്തലും പ്രദർശിപ്പിക്കലും ഇല്ലാതെ നടത്തിയ മാതൃക വേറിട്ടു നിൽക്കുന്നു.

കുറേപ്പേർക്ക് കൂടി സർക്കാർ ജോലിയായി. മാസശമ്പളം കടമായി തരുക. പിന്നീട് തിരിച്ചു തരാം. എല്ലാവരും തന്നു. മണലും സിമന്റും നാട്ടുകാരുടെ മനുഷ്യധ്വാനവും സംഭാവനയായി. കെട്ടിടം പണി തീരുന്നു. എഞ്ചിനീയർക്ക് സന്തോഷം. വികാസ് അംഗങ്ങൾക്കും നാട്ടുകാർക്കും സന്തോഷം. നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളും പണവും നൽകിയ ചാലായിൽ സൈമൺ പീറ്ററെയും സ്മരിക്കുന്നു. ഒരു ലക്ഷത്തോളം രൂപ ചെലവഴിച്ചു. ഇനി കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനം സമുചിതമാവണം. മന്ത്രി വേണ്ട, സാഹിത്യ സാംസ്കാരിക നായകർ മതി. നെട്ടോട്ടമായി. പലരെയും കണ്ടു. സമയക്കുറവ്, ബുദ്ധിമുട്ടാണ് ഒഴിവുകഴിവുകൾ. തിരുനല്ലൂരിനെ കണ്ട് സമ്മതിപ്പിച്ചു. ഉദ്ഘാടനം ഉത്സവഘോഷമായിരുന്നു. കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ, ചെമ്മനം ചാക്കോ, എൻ.ബി ത്രിവിക്രമൻപിള്ള, എ.കെ അപ്പൂട്ടി തുടങ്ങിയവരും പങ്കെടുത്തു. വികാസ് എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന് സ്ഥിരമായ ആസ്ഥാനം സഫലമായി. 1991 സെപ്റ്റംബർ 29ന്. വികാസ് പ്രവർത്തിക്കാത്ത മേഖലകളില്ല. സമസ്ത പ്രശ്നങ്ങളിലും ഇടപെട്ടും പ്രതികരിച്ചുമായിരുന്നു പ്രയാണം. എല്ലാം ഓർത്തെടുക്കുക. പ്രയാസം തന്നെ.